jump to navigation

Μη Αναγκαίοι Ανθρωποι και η Συνενοχή του Αμέτοχου στο Έγκλημα Σεπτέμβριος 27, 2018

Posted by Ζωντανό Ιστολόγιο in : Ευρώπη, Ιστορία, Κοινωνία, Ορθοδοξία / Εκκλησία , 1 comment so far

Μόλις είδα ένα βίντεο από μια διαμαρτυρία εναντίον των τοξικομανών και των ομοφυλόφιλων. Αιτία μια ληστεία ή ίσως ληστεία δεν είναι ακόμη σίγουρο, από τοξικομανή ομοφυλόφιλο. Το σύνθημα που φώναζαν στην συγκέντρωση ήταν «πρεζάκια και γκέι δεν είστε αναγκαίοι». Και σαφέστατα η άποψη τους, είναι να τους εξαφανίσουμε από προσώπου γης, με οποιοδήποτε τρόπο. Υπάρχουν άραγε άνθρωποι που δεν είναι αναγκαίοι; Πόσο βαριά και σκοτεινή κουβέντα. Πόσο βαθιά απάνθρωπη, κτηνώδης και αντιχριστιανική.

Λίγο αργότερα μια άλλη είδηση έπεσε στην αντίληψη μου, που αναφερόταν με φωτογραφικό υλικό αυτή την φορά, σε προκηρύξεις που είχαν πετάξει άτομα του ίδιου χώρου, αναγράφοντας πάνω την άποψη, «η αυτοάμυνα δεν είναι αδίκημα αλλά ένστικτο», δηλαδή ούτε λίγο ούτε πολύ, στις σημερινές κοινωνίες του 21αιων, μετα την σάρκωση του Χριστού οι άνθρωποι πρέπει να αντιδρούμε βάσει ενστίκτων, άρα με κυρίαρχη την ζωώδη πλευρά του εαυτού και της φύσης μας. Εκείνη την πτωτική, την πιο σκοτεινή και ανελεύθερη. Γιατί εάν είμαι τα ένστικτα μου, δεν υπάρχει ελευθερία, απλά λειτουργώ ορμέμφυτα ενστικτωδώς και αναγκαστικά. Άρα ως ζώο, και σαφέστατα όχι θεούμενο.

Ξέρω ότι αρκετοί που αυτή την στιγμή διαβάζεται αυτό το κείμενο, θα αναρωτιέστε, «μα καλά υπάρχουν τέτοιοι άνθρωποι, με τέτοιες σκέψεις και πρακτικές; Εαν υπάρχουν θα είναι ελάχιστοι.». Σας απαντώ λοιπόν λέγοντας πως όχι μόνο υπάρχουν αλλά είναι δίπλα σας, μαζί σας, μέσα μας. Και όχι μόνο δεν είναι λίγοι αλλά με την ίδια ψυχολογία και ρητορική είναι πάρα πολλοί. Το κακό δεν κατοικεί κάπου σε ένα άλλο πλανήτη αλλά σε αυτόν που υπάρχουμε και ζούμε.
Οι άνθρωποι του σκότους και οι υμνητές του μίσους δεν ανήκουν σε κάποια σπάνια φυλή ή είδος. Ούτε ήρθαν από έναν άλλο κτηνώδη πλανήτη. Όχι. Είναι απλοί καθημερινοί άνθρωποι, οι φίλοι μας, οι συγγενείς μας και οι γείτονες μας, ίσως εμείς οι ίδιοι. Ο κάθε καθημερινός άνθρωπος.

Εκείνοι που έκαναν τα πιο φρικτά εγκλήματα κατά αμάχων πληθυσμών, στον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο δεν ήταν ο φασιστικός τακτικός στρατός, αλλά οι απλοί καθημερινοί άνθρωποι, μου μεταμορφώθηκαν σε κτηνώδεις προσωπικότητες. «Το έγκλημα της εξόντωσης των Εβραίων της Ευρώπης δεν έγινε από μόνο του, το έκαναν άνθρωποι. Οι άνθρωποι αυτοί δεν ήταν μόνο τα στελέχη του Ναζιστικού Κόμματος, τα Ες Ες και κάποια άλλα τέρατα, ήταν οι κανονικοί άνθρωποι της γερμανικής κοινωνίας, καλοί οικογενειάρχες, προκομμένοι επαγγελματίες, ευσυνείδητοι υπάλληλοι. Το έγκλημα έγινε με την ενεργό συμπαράσταση ή με την ένοχη αδιαφορία όλης της γερμανικής κοινωνίας. Οχι όμως μόνο της γερμανικής κοινωνίας. Το έργο που ανέλαβε η Γερμανία, τον αφανισμό δηλαδή των Εβραίων από τον κόσμο, δεν ήταν εύκολο να το φέρει σε πέρας μόνη της. Χρειαζόταν συνεργούς. Τους βρήκε εύκολα και πρόθυμα στους φασίστες και αντισημίτες των άλλων ευρωπαϊκών χωρών»(1)
Το κακό είναι μέσα μας, το ζώο κρύβεται καλά στις σκοτεινές πλευρές του εαυτού μας. Διψά για αίμα, και όταν το μυρίσει βγαίνει να το απολαύσει.

Η βαρβαρότητα από τον πολιτισμό και η αγιότητα από την δαιμονιώδη αντίληψη του μίσους, δεν απέχουν πιστέψτε με και πολύ. Είναι πολύ κοντά εάν δεν προσέξουμε και αν καθημερινά δεν ασκούμαστε στην υπεύθυνη επιλογή να παραμείνουμε αυτό που θέλησε ο Θεός, άνθρωποι, εικόνες Του. Το επαναλαμβανόμενο επιχείρημα ότι οι άνθρωποι αντιδρούν κατά αυτόν τον φασιστικό τρόπο διότι υπάρχει οικονομική κρίση και οριακές συνθήκες βίου, είναι απογοητευτικά άστοχο. Αντιθέτως, σε τέτοιες οριακές καταστάσεις πρέπει να φανερώσουμε τις πολιτισμικές μας αξίες και την χριστιανική μας ταυτότητα. Το κατά πόσο είμαστε μαθητές Εκείνου. Ο αυστριακός αγρότης Φραντς Γαιγκερσταίτερ, θα είναι ο μόνος από το χωριό του, που θα ψηφίσει εναντίον της συνεργασίας της Αυστρίας με την φασιστική Γερμανία, και κατά επέκταση θα αρνηθεί να πάρει μέρος στον β΄παγκόσμιο πόλεμο, όχι επειδή ανήκει σε κάποια πολιτική οργάνωση ή ιδεολογία, αλλά γιατί είναι χριστιανός. «…είναι πιστός χριστιανός, που τοποθετεί καθημερινά τον εαυτό του και τα έργα του ενώπιον του Θεού. Η βαθιά πίστη του θα τον οδηγήσει το 1943 να αρνηθεί να υπηρετήσει στον ναζιστικό στρατό και να συμπολεμήσει με τους ναζήδες σε έναν άδικο πόλεμο. Τη στάση του δεν την καταλαβαίνει κανείς απολύτως, κληρικοί, συγχωριανοί, φίλοι, η ίδια η γυναίκα του, κανείς. Ολοι προσπαθούν να τον μεταπείσουν με διάφορους τρόπους. Εκείνος όμως μένει αμετάπειστος, θεωρεί ότι υπάρχουν στιγμές στη ζωή, και τώρα είναι μια τέτοια ακριβώς στιγμή, που είναι καλύτερα να υπακούς στον Θεό παρά να ακούς τους ανθρώπους. Ο Φραντς Γαιγκερσταίτερ παίρνει τοις μετρητοίς την εντολή της αγάπης για τον πλησίον και δεν παίζει με τη μέλλουσα κρίση του Θεού. Το στρατοδικείο τον καταδικάζει σε θάνατο και η ποινή εκτελείται, με γκιλοτίνα, στη φυλακή Μπράντενμπουργκ, στο Βερολίνο. Πεθαίνει άφοβα για την πίστη του, μαρτυρεί ως χριστιανός, όχι ως πολιτικός αγωνιστής. Εχει τρία μικρά παιδιά, κορίτσια, το μεγαλύτερο έξι χρόνων»(2).
Το κρίσιμο διακύβευμα είναι να παραμένεις άνθρωπος και χριστιανός στις δύσκολες στιγμές του ατομικού και συλλογικού βίου.
Θα κλείσω αυτές τις σύντομες σκέψεις, με κάτι που είχε επισημάνει ο Σ. Ζουμπουλάκης, στην σημαντική ομιλία του «Για το Ολοκαύτωμα»: «Το πρώτο είναι ότι κανείς δεν μπορεί να είναι προφυλαγμένος από το κακό της αβέβαιης, ρευστής και αντιφατικής ανθρώπινης φύσης. Και το δεύτερο, ότι η παθητικότητα μπροστά στο κακό δεν είναι μια ηθικά ουδέτερη στάση, μια και αφήνει το κακό να κυριεύει. Ηθικά επιλήψιμος δεν είναι μονάχα εκείνος που διαπράττει το κακό, αλλά και αυτός που το παρατηρεί αμέτοχος».

[1] «Για το Ολοκαύτωμα», Στ. Ζουμπουλάκης, Εκδόσεις Πόλις, σελ.14-16 .

[2] Σ. Ζουμπουλάκης:Φραντς Γαιγκερσταίτερ (1907-1943), Καθημερινή,02.09.2018

π. Χαράλαμπος Παπαδόπουλος (FB)

Ηθικισμός: Το καρκίνωμα της Ηθικής Μάρτιος 6, 2016

Posted by Ζωντανό Ιστολόγιο in : Ορθοδοξία / Εκκλησία , add a comment

χριστούγεννα ρόδο τριαντάφυλλο χιόνι

του Aρχιμανδρίτη π. Παύλο Παπαδόπουλου

Ο ηθικισμός είναι το καρκίνωμα της ηθικής γενικότερα. Το «γράμμα» της ηθικολογίας νεκρώνει το «πνεύμα» της ζωής των ανθρώπων. Έτσι ο ηθικισμός σκοτώνει το ήθος, επειδή απολιθώνει τη ζωή.Γι’ αυτό τελικά η ηθικολογία αναιρεί την ηθική. Άλλο είναι το ηθικό γενικότερα και εντελώς άλλο είναι το ηθικιστικό ή ηθικολογικό.

Δυστυχώς τέτοια φαινόμενα παρατηρούνται κυρίως μέσα στους κόλπους της Εκκλησίας, όπου οι άνθρωποι μπερδεύουν την χριστιανικη ζωή με την «ηθική» ζωή όπως την εννοούν οι ίδιοι. Άνθρωποι που θεωρούν τους εαυτούς τους χριστιανούς κινούνται μέσα στον χριστιανισμό ως θιασώτες του ήθους του Χριστού, χωρίς όμως να πλησιάζουν ούτε λίγο σ’ Αυτόν. Χωρίς να Τον γνωρίσουν ποτέ τους.

Ηθικιστές με βλέμματα έτοιμα να ελέγξουν τους υπόλοιπους, άνθρωποι με πλήρη την απουσία της ταπείνωσης και της αυτομεμψίας, ψάχνουν τα επόμενά τους «θύματα» ώστε να επιβεβαιώσουν πάνω στην καταδίκη των άλλων την δική τους αμόλυντη ηθική.

Η ηθική θεοποιείται. Το πώς θα ντυθείς παίζει μεγαλύτερο ρόλο από το αν μιλάς και λες «καλημέρα» στον συνάνθρωπό σου. Το πώς θα έχεις το μαλλί σου είναι σημαντικότερο από την συναίσθηση των αμαρτιών σου. Το πώς θα είναι η εξωτερική σου εμφάνιση καταντά σημαντικότερο από την εσωτερική σου κατάσταση. Γίνεται λόγος για «σεμνά» ρούχα και ελάχιστα για την προσευχή, την μετάνοια, την νήψη. Δίνεται προσοχή στους τρόπους, στην βιτρίνα των διαπροσωπικών σχέσεων χωρίς καθόλου βάθος και ουσία.

Η ηθικότητα των ηθικιστών είναι πολύ πιο ανήθικη από την ανηθικότητα των θεωρούμενων ανήθικων.
Τα «πρέπει» τα «μη» δίνουν και παίρνουν στις οικογένειες των ανθρώπων αυτών που έχουν θεοποιήσει την «έξωθεν καλή μαρτυρία», όχι για κανέναν άλλο λόγο, παρά διότι «τι θα πει ο κόσμος»; (περισσότερα…)

Η Φιλαλληλία ως πηγή της Ευδαιμονίας – το παράδειγμα του Βαρβάκη Μάιος 11, 2013

Posted by Ζωντανό Ιστολόγιο in : Βίντεο, Ελληνισμός / Ρωμιοσύνη, Κοινωνία, Παιδεία / Εκπαίδευση, Πολιτική , 1 comment so far

Το σύνολο των ατομικών (ηθικών ή μη) συμπεριφορών καθορίζει τη συμπεριφορά του κοινωνικού συνόλου.

Δεν μπορείς να γίνεις (πραγματικός) άνθρωπος εάν δεν αποκτήσεις ιστορική μνήμη – Ευάγγελος Παπανούτσος

Η ηθοπαιδεία και το φωτεινό παράδειγμα του Ιωάννη Βαρβάκη ως δασκάλου ήθους.

Ομιλία του ομότιμου καθηγητή του Ε.Μ. Πολυτεχνείου, Θεοδοσίου Τάσιου στην εκδήλωση Tedx Youth @ Pamvotis.

YouTube Preview Image

Θεμέλια Κριτικής Σκέψης – ο Άνθρωπος, οι Άλλοι και ο Θεός Αύγουστος 22, 2012

Posted by Ζωντανό Ιστολόγιο in : Βιβλία / Περιοδικά, Ελληνισμός / Ρωμιοσύνη, Ορθοδοξία / Εκκλησία , add a comment

λογική ηθική κριτική σκέψη

Πρακτικές συμβουλές ζωής όπως τις συνόψισε και σχολίασε ο Δημήτρης Δημ. από βιβλίο του Κωνσταντίνου Κούμα περί Λογικής και Ηθικής.

Συνέχεια από το 1ο μέρος: Θεμέλια Κριτικής Σκέψης – Τι Χρωστά ο Άνθρωπος στον Εαυτό του.

Β. Τι χρωστεί να κάμνη ο άνθρωπος στους άλλους

1. Τίμα τους άλλους ανθρώπους ως λογικά όντα, διατήρησε και αύξησε την προσωπική αξία τους

Μην κατακρίνεις τους άλλους, δεν γνωρίζεις τις καρδιές τους όπως ο Θεός.
Πρέπει να διώχνουμε την αμάθεια, απάτη και κακοήθεια.
Πρέπει να είμαστε φιλάνθρωποι, να αγαπάμε την πατρίδα, να έχουμε ζήλο υπέρ της πίστεως και της αρετής. Τιμιότητα, δικαιοσύνη, ευσπλαχνία, ευγνωμοσύνη, ανοχή.

Η φιλανθρωπία είναι η μεγαλύτερη ηδονή.

2. Διατήρησε την ζωή, την υγεία και τις σωματικές δυνάμεις των άλλων

Ου φονεύσεις, εκτός και αν είσαι σε άμυνα.

3. Μη στερείς κανένα από τα αγαθά του

4. Να είσαι τίμιος και αληθινός

Μην βρίζεις, απατάς, υποκρίνεσαι, κρύβεις την αλήθεια όπου πρέπει να την φανερώσεις, εκτός και αν είναι να σώσεις ζωή.

Συνθήκες και Συναλλαγές
Μην κάνεις συνθήκες αν δεν μπορείς να την τηρήσεις ή δεν την θέλεις.
Αν χάλασε η συνθήκη πρέπει να πληρώσεις στον άλλο όλη την ζημιά, π.χ. μνημόνιο.

Συνθήκη Πολιτικής κοινωνίας
α) κάθε πολίτης χρωστά να είναι πιστός στον συμπολίτη του
β) Η διοίκηση χρωστά να προστατεύει τους υπηκόους. Όχι να τους μεταχειρίζεται ως κτήματα για ιδίους προσωπικούς σκοπούς
γ) Οι υπήκοοι χρωστάνε ευπείθεια και πίστη στον Ηγεμόνα, και να πληρώνουν τους φόρους για την διατήρηση της κοινής ασφαλείας.

Συνθήκη Φυσικών ορμών
α) Μην υποτιμάς τις φυσικές ορμές.
β) Οι φυσικές ορμές υπάρχουν για την αναπαραγωγή του γένους.
γ) Οι φυσικές ορμές πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο μέσα στο γάμο.
Η κατάχρηση της φυσικής ορμής οδηγεί σε κακή υγεία, απώλεια ψυχικών δυνάμεων, θηλυπρέπεια, απώλεια ζήλου προς οτιδήποτε, απώλεια περιουσίας, ρεζίλι στην κοινωνία.

Γ. Τι χρεωστεί να κάμνη ο άνθρωπος στο Θεό

1. Να μιλάμε με σεβασμό για τον Θεό και την θεολογία.
«Η πίστις χωρίς των έργων νεκρά εστίν»
2. Η αληθινή ευσέβεια απαιτεί να δοξολογούμε το πανάγιο του Θεού όνομα.
Να προσευχόμαστε. Να συμμετέχουμε με ευλάβεια στις τελετές στους θείους του ναούς. Να σεβόμαστε τους ιερούς λειτουργούς του. Να ευχαριστούμε τον Θεό, να αναπαυώμεθα στην κατάσταση μας και να στηρίζουμε σε αυτόν τις ελπίδες μας.

Πως αποκτούμε αρετή:
Α. Γνῶθι Σαυτον.
Β. Γνῶθι τους άλλους.
Γ. Γύμναζε την ηθικήν σου κρίσιν.
Δ. Όξυνε την Ηθικήν σου αίσθησιν.
Ε. Έχε ζήλο για την ευσεβή πίστη
ΣΤ. Χαλιναγώγησε τα άλογα πάθη σου
Ζ. Ενασχολήσου πάντοτε με σπουδαία πράγματα (όχι φαντασίες)

Πηγή: Σύνοψις ἐπιστημῶν διὰ τοὺς πρωτοπείρους, περιέχουσα ἀριθμητικήν, γεωμετρίαν, νέαν γεωγραφίαν, ἀστρονομίαν, λογικήν, καὶ ἠθικήν, – Κούμα Κωνσταντῖνου

Θεμέλια Κριτικής Σκέψης – ο Άνθρωπος και ο Εαυτός του Αύγουστος 5, 2012

Posted by Ζωντανό Ιστολόγιο in : Βιβλία / Περιοδικά, Ελληνισμός / Ρωμιοσύνη, Κοινωνία , 1 comment so far

λογική ηθική κριτική σκέψη

Πρακτικές συμβουλές ζωής όπως τις συνόψισε και σχολίασε ο Δημήτρης Δημ. από βιβλίο του Κωνσταντίνου Κούμα περί Λογικής και Ηθικής.

***

1. Διατήρησε και αύξησε την αξία του προσώπου σου

Μην υποτιμάς τους άλλους ανθρώπους. Μην γίνεις δούλος προσπαθώντας να αρέσεις στους άλλους κάνοντας ατιμωτικές πράξεις.

2. Διατήρησε την ζωή σου
Φρόντιζε την υγεία σου. Παίρνε τα φάρμακα σου αν αρρωστήσεις. Δέξου ακόμα και τον ακρωτηριασμό αν είναι να ζήσεις περισσότερο. Αλλά μην επεκτείνεις την ζωή σου σε βάρος κάποιου άλλου αθώου.
Μην αυτοκτονήσεις. Σε αυτούς που έχουν τάσεις αυτοκτονίας συμπεριλαμβάνονται όσοι ριψοκινδυνεύουν και όσοι δεν παίρνουν τα φάρμακα τους.

Για να μην έχεις τάσεις αυτοκτονίας πρέπει να εργάζεσαι, ακόμα και χωρίς χρήματα, προσπάθησε να γίνεις χρήσιμος στους άλλους. Μην τζογάρεις. Υπάρχουν άνθρωποι σε χειρότερη κατάσταση από εσένα. Σκέψου ότι ο Θεός θα σε βγάλει από το αδιέξοδο αν αυτό είναι το συμφέρον σου.

3. Δια βίου μάθηση
Διάβαζε βιβλία για να γυμνάζει τον νου, π.χ. φυσική, φιλοσοφία και ότι μας βοηθά ελέγχουμε τα πάθη και τις ορμές μας. Έτσι θα μπορούμε να συμβουλεύουμε και τους άλλους.
Απόφευγε την αργοσχολία (π.χ. παιχνίδια Η/Υ) και τις μάταιες συναναστροφές γιατί σε γεμίζουν ματαιοδοξία.
Διάβαζε βιβλία από συγγραφείς ηθικούς και σοφούς.

4. Διατήρησε την υγεία σου
Γυμνάσου, χωρίς υπερβολές. Εργάσου. Έχε λίγες ανάγκες. Καλές παρέες. Να κινείσαι συχνά, να αναπνέεις καθαρό αέρα, να τρως υγιεινά.

5. Αύξησε την ευτυχία σου
Απόκτησε χρήματα για τις ανάγκες σου με τίμιο τρόπο, με τον κόπο σου.
α. Φρόντισε να είσαι σεβάσμιος και τίμιος προς τους άλλους.
β. Φρόντισε να έχεις καλές παρέες. Μην ανοίγεσαι σε αγνώστους.
γ. Να είναι πράος και ταπεινός, αλλά όχι μωρός.
Μην ζητάς μεγάλα πράγματα. Μην θυμώνεις υπερβολικά.
δ. Μην εμπιστεύεσαι χωρίς σοβαρό λόγο τα μυστικά σου στους άλλους.
ε. Μάθε να διαλέγεις φίλους, γιατί σε κρίνουν από τους φίλους σου.
ς. Μάθε τι ανθρώπους συναναστρέφεσαι
[] Με τους μικρότερους σου δείχνε ότι χαίρεσαι με τις ασχολίες τους, αναγνώρισε τα προτερήματα τους.
η. Απέφυγε τις διχόνοιες. Φιλιώσου. Απέφυγε τον εχθρό σου.
θ. Χρησιμοποίησε τα χρήματα σωστά. Μην χρεώνεσαι. Μην γίνεσαι μανιακός στο κέρδος. Μην καταχράσαι ξένο χρήμα.
ι. Μην υποτιμάς τον πλούτο και την φτώχεια. Αύξησε τα αγαθά σου τίμια.
ια. Χρησιμοποίησε σωστά τον χρόνο σου. Κάνε πρώτα τα αναγκαία, σήμερα. Μην φορτώνεσαι πολλές εργασίες, γιατί στο τέλος δεν θα κάνεις τίποτα.
Απέφυγε τον τζόγο και τα ανωφελή βιβλία. Κάνε στον κόσμο ότι καλό μπορείς.
ιβ. Μάθε τέχνη νέος. Μελέτα αξιόλογα βιβλία. Δέξου την συμβουλή τον σοφότερων.
ιγ. Πριν δεχτής μια θέση εργασίας, μάθε τι θέση είναι και τι απαιτεί από εσένα. Εξέτασε αν πράγματι έχεις τα προσόντα. Μη αμελήσεις τα καθήκοντα σου αν πάρεις την θέση.
ιδ. Ότι και αν κάνεις, έλεγχε αν μπορείς να το τελειώσεις.
ις. Θαύμαζε την φύση.
ιζ. Δέξου την κατάσταση που βρίσκεσαι με την βοήθεια της ορθόδοξης θεολογίας. Έχε μέτριες επιθυμίες, μην περιμένεις πολλά από τους άλλους. Μην ελπίζεις να είσαι σταθερά ευτυχισμένος στον κόσμο. Απόλαυσε τις μικρές χαρές της ζωής ευχαριστώντας τον Θεό.
ιη. Ξεκαθάρισε τι σημαίνει ευτυχία στον πραγματικό κόσμο.
ιθ. Στην δυστυχία μην είσαι ανυπόμονος και μελαγχολικός. Μην μεγαλώνεις την δυστυχία με την φαντασία σου. Δεν γνωρίζεις αν αυτό που σήμερα φαίνεται κακό, αύριο μπορεί να είναι αγαθό και ωφέλιμο.

Πηγή: Σύνοψις ἐπιστημῶν διὰ τοὺς πρωτοπείρους, περιέχουσα ἀριθμητικήν, γεωμετρίαν, νέαν γεωγραφίαν, ἀστρονομίαν, λογικήν, καὶ ἠθικήν, – Κούμα Κωνσταντῖνου

Φωτογραφία: MaureenShaughnessy

Τα Χρέη του Ανθρώπου Αύγουστος 3, 2012

Posted by Ζωντανό Ιστολόγιο in : Βιβλία / Περιοδικά, Οικογένεια / Παιδί , add a comment

Παιδία μου! Ὁ ἄνθρωπος, διὰ νὰ φεύγῃ τὴν κακίαν, καὶ νὰ γείνη ἐνάρετος, ἔλαβεν ἀπὸ τὸν Θεὸν μερικὰ χρέη, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ τὰ ἐκπληρόνη, διὰ νὰ λάβῃ τὴν εὐλογίαν τοῦ Θεοῦ, καὶ νὰ ἀπολαύσῃ τὴν ἰδίαν του εὐδαιμονίαν· πρέπει λοιπὸν νὰ πληρόνετε καὶ σεῖς ταῦτα τὰ χρέη σας. Ἴσως δὲν σᾶς ἀρέσκει ἡ λέξις Χρέος· εἰς τοῦτον ὅμως τὸν κόσμον, κάθε ἄνθρωπος ἔχει χρέη· τὰ ἰδικά σας χρέη εἶναι νὰ ἀγαπάται τοὺς ὅσοι σᾶς κάμνουν καλὸν, νὰ ἦσθε φρόνιμοι, νὰ ἦσθε ὑπήκοοι· καὶ τὰ τῶν μεγαλητέρων σας χρέη εἶναι, νὰ σᾶς ὁδηγοῦν εἰς τὸ καλόν, νὰ σᾶς διδάσκουσι τὴν ἀρετὴν, καὶ νὰ σᾶς κάμνουν νὰ σπουδάζετε·
Ὁ ἄνθρωπος ἔχει χρέη πρὸς τὸν Θεὸν, διότι εἶναι πλάσμα του· ἔχει χρέη πρὸς τοὺς γονεῖς, διότι τὸν καταστένουν εὐτυχῆ· ἔχει χρέη πρὸς τοὺς ὁμοειδεῖς του, ἄν θέλη νὰ ζῇ μὲ αὐτούς· ταῦτα εἶναι τὰ χρέη τοῦ ἀνθρώπου – ἄς καθήσωμεν εἰς τὴν τράπεζαν.

Πηγή: Μαθήματα διά τους παίδας – τόμος Α (pdf) / Κωνσταντίνου Βαρδαλάχου, ΗΘΙΚΗ, Κεφάλαιον πρῶτον, Περὶ τῶν χρεῶν, καὶ τῆς τούτων διαιρέσεως

Θερμές ευχαριστίες στον Δημήτριο Δημ. για την εύρεση κι αποστολή του κειμένου