jump to navigation

Ελένη Γλυκατζή-Αρβελέρ: οι Ελληνες οφείλουμε τα πάντα στο Βυζάντιο Νοέμβριος 12, 2017

Posted by Ζωντανό Ιστολόγιο in : Ελληνισμός / Ρωμιοσύνη, Ιστορία , add a comment

Γιατί οι Ελληνες οφείλουμε τα πάντα στο Βυζάντιο, ακόμη κι όταν… τρώμε τον  περίδρομο.
Γιατί ο Σαλβαντόρ Νταλί είναι περισσότερο συγγενής με έναν αγιογράφο παρά με έναν σύγχρονό του.
Γιατί υπάρχουν ταμπού στη διδασκαλία της Βυζαντινής Ιστορίας.
Εξηγήσεις από μια μεγάλη βυζαντινολόγο

– Κυρία Αρβελέρ, γιατί μας ενδιαφέρει σήμερα τόσο πολύ το Βυζάντιο;

«Γιατί το Βυζάντιο είναι η ελληνική γλώσσα και η ορθοδοξία, δηλαδή τα δύο βασικά συστατικά της ελληνοσύνης. Βέβαια το Βυζάντιο ήταν μια πολυεθνική αυτοκρατορία, αλλά ήταν μια αυτοκρατορία ελληνόφωνη. Το ότι το Βυζάντιο ήταν ελληνόφωνο έσωσε όλον τον ελληνικό πολιτισμό. Οταν ο μεγάλος Γάλλος ιστορικός Φερνάν Μπροντέλ έγραφε ότι δεν υπάρχουν Γάλλοι, υπάρχουν μόνο γαλλόφωνοι, και όποιος μιλάει γαλλικά είναι Γάλλος εννοούσε ότι η γλώσσα είναι η σύμπτυξη όλου του πολιτισμού και όλης της παράδοσης. Και το Βυζάντιο είναι ελληνόφωνο από τον 7ο αιώνα».

– Και γιατί επί δύο αιώνες στο σύγχρονο ελληνικό κράτος απωθήσαμε εντελώς το Βυζάντιο;

«Είμαστε οι μόνοι που δεν ελευθερώσαμε την κοιτίδα του γένους, την Κωνσταντινούπολη, και κάναμε πρωτεύουσα ένα λασποχώρι, όπως ήταν το 1830 η Αθήνα, ένα λασποχώρι με μερικές χιλιάδες σπίτια, από τα οποία πάρα πολλά ήταν χωρίς στέγη. Για να μην πούμε ότι η Αθήνα ήταν τότε αλβανοκρατούμενη, πράγμα που δεν έχει καμία σημασία, αλλά το λέω επίτηδες για τους εθνικίζοντες. Το ότι από μια ελληνόφωνη αυτοκρατορία φτάσαμε ύστερα από 400 χρόνια σκλαβιάς σε ένα πολιτικό μόρφωμα, το ελληνικό κράτος, το οποίο είναι “δευτερεύον”, για να μην πω τίποτε χειρότερο, αυτό δημιουργεί ένα είδος συμπλέγματος».

– Δηλαδή απωθήσαμε το Βυζάντιο ψυχαναλυτικά;

«Αμα θέλετε, το λέτε κι έτσι. Σημασία έχει ότι από το λασποχώρι φτάσαμε απευθείας στον Περικλή, βάζοντας σε παρένθεση χίλια χρόνια της μόνης ελληνόφωνης αυτοκρατορίας».

– Σήμερα είναι ζωντανό το Βυζάντιο;

«Βεβαίως. Πάμε στην εκκλησία. Τι ακούμε; “Τη Υπερμάχω Στρατηγώ τα νικητήρια” ή “αλλά ρύσαι ημάς από του πονηρού”. Γυρνάμε στο σπίτι. Ο μπαμπάς λέγεται Παναγιώτης, η μάνα Βασιλική, υπάρχει το εικονοστάσι. Χρησιμοποιούμε βυζαντινές παροιμίες. Λέμε “έφαγε τον περίδρομο” επειδή το πινάκιο, το βαθύ πιάτο των Βυζαντινών, είχε γύρω γύρω ένα περιθώριο όπου ξεχείλιζε το φαγητό. ΄Η λέμε “τα παίζει στα δάχτυλα”, επειδή ακριβώς οι Βυζαντινοί μετρούσαν τα πάντα».

– Επομένως είναι μια συνέχεια οργανική…

«Είναι μια οργανική συνέχεια που εκφράζεται με τη λέξη ρωμιοσύνη. Αυτή η οργανική συνέχεια δεν είναι άλλη από τη ρωμιοσύνη…».

– Λέξη που σήμερα έχει κάτι το απαξιωτικό…

«Πράγμα σκανδαλώδες, γιατί η λέξη “ρωμιός” είναι η μόνη που είναι αυτοκρατορική. Το Βυζάντιο ποτέ δεν αποκαλούσε τον εαυτό του Βυζάντιο. Οταν ο Ψελλός ή ακόμη και ο Μιχαήλ Χωνιάτης λένε “οι Βυζαντίου πολίτες” εννοούν τους Κωνσταντινουπολίτες. Δεν εννοούν τίποτε άλλο. “Εσείς οι Βυζαντίου πολίτες” γράφει ο Μιχαήλ Χωνιάτης από την Αθήνα, όπου ήρθε ως μητροπολίτης, στον αδελφό του στην Κωνσταντινούπολη. Διαμαρτύρεται ο Χωνιάτης στον αδελφό του, που ήταν πρωθυπουργός, γιατί οι τρυφεροί πολίτες της Κωνσταντινουπόλεως τον έστειλαν σε έναν τόπο όπου δεν έβρισκε ένα βιβλίο. Κι έπρεπε να πηγαίνει στο μοναστήρι της Κέας για να βρει».

– Τους Ευρωπαίους τους αφορά ή πρέπει να τους αφορά το Βυζάντιο;

«Ακόμη περισσότερο. Γιατί τι είναι ο Ευρωπαίος; Οπως έλεγε ο Πολ Βαλερύ είναι αυτός που έχει υποστεί φιλοσοφικά την επίδραση της αρχαίας ορθολογιστικής σκέψης, που έχει ζήσει με την ιουδαϊκοχριστιανική πνευματικότητα κι έχει υποστεί την επίδραση της ρωμαϊκής διοίκησης και των ρωμαϊκών θεσμών. Αθήνα, Ιερουσαλήμ και Ρώμη. Χωρίς αυτά δεν υπάρχει Ευρώπη. Κι όλα αυτά τα τρία, συμπυκνωμένα μαζί, είναι το Βυζάντιο. Επομένως το Βυζάντιο είναι Ευρώπη, γιατί είναι ελληνόφωνο όπως η Αθήνα, χριστιανικό όπως η Ιερουσαλήμ κι έχει υιοθετήσει όλη τη ρωμαϊκή διοίκηση». (περισσότερα…)

Χαρά, το Μονοπάτι προς την Αγάπη – Συνέντευξη με τον Κώστα Λοή Φεβρουάριος 13, 2017

Posted by Ζωντανό Ιστολόγιο in : Βιβλία / Περιοδικά, Ορθοδοξία / Εκκλησία, Σχέσεις , add a comment

 

Ο Κώστας Λοής είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας των «δίδυμων» μυθιστορημάτων Χαρά μου, χαρά μου και Βάλε το όνειρο στο ψυγείο (εκδόσεις Σαββάλας). Και τα δύο βιβλία πραγματεύονται τη διαδρομή και τη συνάντηση δύο νέων ανθρώπων, καθώς και την πορεία οικοδόμησης της σχέσης τους. Το Χαρά μου, χαρά μου το έχουμε παρουσιάσει παλαιότερα στο Ζωντανό Ιστολόγιο.

Πρόσφατα είχαμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε και να συζητήσουμε με τον Κώστα Λοή. Μοιραζόμαστε εδώ μερικά σημεία από τη συζήτηση που εκτιμούμε ότι μπορεί να είναι χρήσιμα και ωφέλιμα καθώς και κάποια ενδιαφέροντα νέα.

Ζ.Ι.

 

Περί Έρωτα, Γάμου και Σχέσεων: Ο δρόμος της Αγάπης

Σύμφωνα με την εμπειρική παρατήρηση του Κ.Λ., όλοι οι άνθρωποι αναζητούν την αγάπη, αλλά όλοι καταλήγουν να γεύονται τον πόνο. 

Βασικό ερώτημα που πρέπει να απαντήσει κάθε νέος/νέα: Γιατί θέλεις να παντρευτείς; Για να παντρευτείς, πρέπει να μάθεις να αγαπάς. Προϋπόθεση και υποχρέωση για να αγαπήσεις είναι να πορεύεσαι πνευματικά με ταπείνωση οικοδομώντας πρώτα τον εαυτό σου μέσα από έναν αγώνα διά βίου.

Η αγάπη με την συνήθη έννοια εμπεριέχει συμπάθειες και εμπάθειες. Η αυθεντική αγάπη είναι δρόμος που οδηγεί στον Χριστό. Η αγιοπνευματική αγάπη δεν έχει πόνο ως λύπη, αλλά χαρά ακόμα και μέσα στις δυσκολίες, χαρμολύπη. Ο πόνος είναι ένας εκσκαφέας κατά το γέροντα Μωυσή Αγιορείτη. Ανοίγει τον δρόμο στην πνευματική ζωή και σε βοηθάει να προχωράς.

 

Η Οικοδόμηση της Προσωπικότητας για την Αγάπη

Στο δεύτερο βιβλίο ο Πάρης συμβουλεύει τον Ιορδάνη: Βάλε το όνειρό σου στο ψυγείο (π.χ. για εύρεση συντρόφου), οικοδόμησε πρώτα τον χαρακτήρα σου και όταν κρίνει ο Θεός θα γίνει!

Καθένας μας έχει ανάγκη από έναν άνθρωπο στη ζωή του και όλοι μας τον Θεό. Δε μπορείς να μιλήσεις για οικοδόμηση χαρακτήρα χωρίς να αναφερθείς στο Θεό. Οδοδείκτης μας για την οικοδόμηση αυτή είναι η προς Γαλάτας επιστολή του Αποστόλου Παύλου για τα εννέα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος:

ὁ δὲ καρπὸς τοῦ Πνεύματός ἐστιν ἀγάπη, χαρά, εἰρήνη, μακροθυμία, χρηστότης, ἀγαθωσύνη, πίστις, πρᾳότης, ἐγκράτεια (Γαλ. 5:22-23)

Η ατομική πορεία του καθενός μας πρέπει να ξεκινήσει αντίστροφα:

Ξεκινάς από την εγκράτεια, να μάθεις να λες όχι στον εαυτό σου και στις παρορμήσεις σου, προχωράς στην πραότητα, στην πίστη, την αγαθότητα (να έχεις καλές προθέσεις), την χρηστότητα (να είσαι χρήσιμος στην κοινωνία, στην οικογένειά σου και σε άλλους ανθρώπους στον τομέα σου), τη μακροθυμία (σταματάς να θυμώνεις γιατί αγαπάς τον άλλον άνθρωπο ακόμα κι αν σου φέρεται άσχημα), την ειρήνη (εσωτερική γαλήνη, αταραξία τόσο στα δυσάρεστα όσο και στα ευχάριστα), που είναι βασική προϋπόθεση της χαράς, και στο τέλος να φτάσεις στην αγάπη, καθώς αν δεν είσαι χαρούμενος άνθρωπος, δε μπορείς να αγαπήσεις.

 

Αναφορικά με τα Βιβλία

Αγάπη, πόνος, ελευθερία είναι οι κύριοι άξονες και λέξεις γύρω από τις οποίες κινούνται και τα δύο βιβλία (τα οποία βρίσκονται υπό έκδοση και στα ρωσικά).

Η συγγραφή των βιβλίων έγινε στον υπολογιστή τον οποίον αγόρασε έπειτα από υπακοή σε προτροπή του πνευματικού του, αν και δεν είχε καμία προηγούμενη γνώση υπολογιστών. Το πρώτο βιβλίο προέκυψε αυθόρμητα εν πολλοίς μέσα σε μια νύχτα, αμέσως μετά από μια φιλική συνάντηση με αγαπημένα του πρόσωπα και συζήτηση περί διαπροσωπικών σχέσεων. Ακολούθως, χαρακτήρες και καταστάσεις της καθημερινότητάς του ενέπνευσαν την ολοκλήρωση του βιβλίου.

Στα σκαριά βρίσκεται 3ο βιβλίο γύρω από άλλο πρόσωπο της ιστορίας πέραν της Χαράς και του Ιορδάνη από την οπτική γωνιά των οποίων είναι γραμμένα τα δύο πρώτα βιβλία αντίστοιχα.

 

Ένα μήνυμα-σύνθημα του συγγραφέα

Ως χριστιανοί, έχουμε την υποχρέωση να ζήσουμε και να χαρούμε τη ζωή μας. Αντί όμως να το κάνουμε όπως οι περισσότεροι, εμείς ας ζήσουμε τη ζωή μας με άλλο, “πρωτότυπο” τρόπο: Βρες τη χαρά και ζήσε τη ζωή σου μέσα από τα μυστήρια της Εκκλησίας.

Να μην χάσουμε τα πάθη! Να τα μεταβάλουμε! Ιανουάριος 10, 2016

Posted by Ζωντανό Ιστολόγιο in : Ορθοδοξία / Εκκλησία , add a comment

monopati-hlios-thalassa

Συνέντευξη μέ τον π. Νικόλαο Λουδοβίκο

Απόστολος Διαμαντής: Πώς εσείς, ένας απόφοιτος της ψυχολογίας, στραφήκατε στη θεολογία;

Νικόλαος Λουδοβίκος: Προέρχομαι από την ψυχολογία, σπούδασα ψυχολογία. Και στη συνέχεια, μέσω αγιορειτών, πέρασα στην ορθόδοξη θεολογία. Και διάβασα απευθείας τους Έλληνες πατέρες. Στο έργο μου στέκομαι κριτικά απέναντι στο σχήμα του υπαρξισμού, που έχει υιοθετηθεί από κάποιους Έλληνες θεολόγους, το οποίο έχει τη ρίζα του στον Αυγουστίνο (Augustinus) και στον Πλωτίνο. Ότι δηλαδή η ψυχή είναι ουράνια και το σώμα επίγειο. Και έτσι μιλάνε για τη φύση σαν κάτι από το οποίο πρέπει να εξέλθουμε. Αυτός ο διχασμός δεν υπάρχει στους Έλληνες πατέρες, για τους οποίους η ψυχή είναι «λεπτόσωμον πνεύμα».

ΑΔ: Αυτά βεβαίως είναι δύσκολο κανείς να τα παρακολουθήσει, ένας απλός άνθρωπος…
ΝΛ: Δεν είναι καθόλου. Οι απλοί άνθρωποι τα βιώνουν εμπειρικά, από την συμμετοχή τους στην εκκλησιαστική ζωή. Γίνονται παράδοση. Το πρόβλημα είναι με τη σχηματική σκέψη των «μορφωμένων», δεξιών και αριστερών και κεντρώων. Τα κλισέ για την αριστερά είναι δυο τρεις κατηγοριούλες: μεσαίωνας= συμφορά, διαφωτισμός= ανάσταση, εκκλησία= Χριστόδουλος, δηλαδή τάφος ανεωγμένος. Οι δεξιοί ταυτίζουν, από την άλλη, όλη την ορθόδοξη παράδοση με οτιδήποτε πράττει η κρατούσα εκκλησία. Όμως την ορθή σχέση με όλα αυτά την έχει η μοναστική παράδοση και ο απλός λαός, ο οποίος «κράτησε το βήμα ενός χαμένου χορού», όπως είχε πει κάποτε και ο Διονύσης Σαββόπουλος.

ΑΔ: Τι ακριβώς είναι αυτό που γνωρίζει ο απλός λαός;

ΝΛ: Τα γνωρίζει από τον παππού και τη γιαγιά. Είναι μερικά απλοϊκά, αλλά ταυτόχρονα πολύ βαθιά πράγματα. Η γιαγιά μου στην Πορταριά, μια γυναίκα σχεδόν αγράμματη, που ίσα – ίσα μπορούσε να διαβάσει, με κράταγε στα γόνατά της και μου έλεγε: «Κοίτα να δεις. Ο Θεός είναι η αγάπη. Σε κρατάει στην αγκαλιά του, όπως κάνω τώρα εγώ». Δεν είναι ο τιμωρός ο Θεός. Θέλει να σου κάνει όμορφη τη ζωή. Και όταν εγώ, νεαρός, είχα επαναστατήσει, και ο πατέρας μου φώναζε που γυρνούσα αργά, η γιαγιά μου ήταν μια ανοιχτή αγκαλιά. Αυτό, βέβαια, που έχουν οι απλοί άνθρωποι πρέπει να γίνει λόγος, στοχασμός, για να επηρεάσει τα πράγματα, να φτιάξει πολιτισμό.

ΑΔ: Αν δεν γίνει; Αν μείνει μόνον ως παράδοση; (περισσότερα…)

Τό Μυστήριο τῆς Ποιητικῆς Δημιουργίας Νοέμβριος 9, 2015

Posted by Ζωντανό Ιστολόγιο in : Βίντεο, Λογοτεχνία - Ποίηση , add a comment

Συνέντευξη τῆς ποιήτριας Κικῆς Δημουλά στήν ἐκπομπή Ή ζωή εἶναι ἀλλοῦ τῆς ἘΤ1 (video) γιά τήν ποιητική δημιουργία καί τά μεγάλα θέματα τῆς ζωῆς, ὅπως ὁ θάνατος, ὁ ἔρωτας, ἡ ἀγάπη, ἡ προδοσία.

«Ἡ ἀγάπη εἶναι ἓνα θύμα τοῦ σωματέμπορα ἐγωισμοῦ»

Εὐχαριστίες στήν Ἰωάννα Ι.

 

Η ζωή και ο Θεός είναι αλλού Ιανουάριος 25, 2010

Posted by Ζωντανό Ιστολόγιο in : Ορθοδοξία / Εκκλησία, Ομιλίες / Ηχογραφήσεις , 7Σχόλια

– Η προσωπική διαδρομή από την επιστήμη στον μοναχισμό.

– Εκκλησία είναι ένα θρησκευτικό σωματείο ή κάτι βαθύτερο;

– Η Εκκλησία δεν πρέπει να συμβολίζει, αλλά να είναι.

– Κάτι που δεν είναι αγκαλιά, μια απειλή, μια υπερβολή τύπων δεν είναι Εκκλησία.

– Τι σημαίνει πρακτικά η στροφή προς την θρησκεία και γιατί (δεν) μας αφορά.

– «Γιατί όχι σε μένα, Θεέ μου;»

– «Να ταπεινωθείς στο μεγάλο που μας περιβάλλει»

– Ο ψυχολογικός και ο Θεός – υπηρέτης.

– «Η επιτυχία και η επιστήμη δε με γέμιζε».

– «Μαλάκωσε την ψυχή σου και η στιγμή συνάντηση με το Θεό-πρόσωπο θα ‘ρθει».

– Κάθε άνθρωπος είναι μια ευκαιρία συνάντησης.

– «Αν Θεός σημαίνει μια εκκλησία της χλιδής, της ρηχότητας, της υποκρισίας και της αρρωστημένης αντίληψης, την απορρίπτω και είμαι άθεος».

Συνέντευξη του Μητροπολίτη Μεσογαίας & Λαυρεωτικής κ. Νικολάου στην εκπομπή της ΕΤ-1 «Η Ζωή είναι αλλού».

Νικόλαος Μεσογαίας - η ζωή είναι αλλού

Το αρχείο ήχου προέρχεται από την ακόλουθη σειρά βίντεο (1ο μέρος):

YouTube Preview Image