jump to navigation

Μια διαφορετική Άποψη για τη Σύγκρουση Πίστης και Αθεΐας (4/6) Μάρτιος 22, 2017

Posted by Ζωντανό Ιστολόγιο in : Ορθοδοξία / Εκκλησία , add a comment

Μέρος 40  « Το σημείο του θεού»

Τον Ιανουάριο του 1944 ο γάλλος ιατρός Alexis Carrel έγραψε ένα δοκίμιο περί προσευχής και τα θεραπευτικά αποτελέσματά της από ιατρικής απόψεως . Στο δοκίμιο αυτό αναφέρει ότι ο άνθρωπος εκτός από τις πέντε αισθήσεις του έχει και μία έκτη την «αίσθηση του Ιερού» ή το «θρησκευτικό αισθητήριο».

Με τον όρο αυτόν ο Carrel εννοεί «το σύνολο των συνειδητών ή μη αισθημάτων, με τα οποία ο άνθρωπος γνωρίζει ή απλώς αισθάνεται την ύπαρξη ενός κόσμου Iερού, πάνω από τον δικό του κόσμο». Εάν μία από τις αισθήσεις του δεν λειτουργεί καλά ή είναι ατροφική ο άνθρωπος δεν έχει την πλήρη αίσθηση του κόσμου και της ζωής όπως την έχει ένας άλλος που λειτουργούν όλες οι αισθήσεις του κανονικά. Μια τέτοια αναπηρία δεν του επιτρέπει να είναι ένα υγειές στοιχείο της κοινωνίας  Αυτό ισχύει και για την έκτη αίσθηση του ιερού η οποία σαν βιολογική λειτουργία εξαρτάται  από την ίδια την κατασκευή του ανθρωπίνου σώματος.

Προεκτείνοντας τη ιδέα αυτή του Carrel και θεωρώντας ότι οι άλλες πέντε αισθήσεις έχουν αντίστοιχα κέντρα στον εγκέφαλο θα πρέπει και το θρησκευτικό αισθητήριο να έχει και αυτό το κέντρο του. Πράγματι, σε ένα επιστημονικό συμπόσιο του 1997, της αμερικανικής εταιρίας Νευρολογίας ανακοινώθηκε για πρώτη φορά η εύρεση  ενός σημείου στον εγκέφαλο που παράγει προφανώς τα θρησκευτικά συναισθήματα το οποίο και ονόμασαν «σημείο του Θεού». Η ανακάλυψη αυτή προφανώς δικαιώνει τον Carrel ο οποίος πριν 43 χρόνια είχε προβλέψει, με καθαρά ιατρικούς όρους την ύπαρξη του αισθητηρίου του Ιερού. Προφανώς το σημείο αυτό στο εγκέφαλο λειτούργει σαν κεραία για να επικοινωνεί το πλάσμα με τον Δημιουργό του και αποτελεί τον συνδετικό κρίκο των βιολογικών οργάνων του εγκεφάλου με τον πνευματικό κόσμο.

Ας δούμε όμως το θέμα από την υλιστική άποψη. Αν θεωρήσουμε τη δαρβίνεια λογική ότι, η φύση και μέσω της εξελικτικής διαδικασίας δημιουργεί  και κρατά ότι είναι χρήσιμο, τότε η ύπαρξη του κέντρου του αισθητηρίου του ιερού είναι καθαρά επιλογή και δημιουργία της φύσεως. Αυτό σημαίνει ότι, η θρησκευτικότητα του ανθρώπου είναι μία θεμελιώδης βιολογική λειτουργία που επεκτείνεται όμως και πέρα από τη φυσική του υπόσταση στον πνευματικό κόσμο. Το σημαντικό είναι ότι το τελευταίο συμπέρασμα είναι απόρροια της υλιστικής άποψης και όχι της άποψης της Θρησκείας.

Η επιστημονική αυτή ανακάλυψη έγινε πρωτοσέλιδο σε πολλές εφημερίδες και προκάλεσε ευρύτατα σχόλια. Προκάλεσε όμως και ένα επικριτικό σχόλιο  από μερικούς συντηρητικούς χριστιανούς με επικεφαλής τον αντιεξελικτικιστή ηγέτη Phillip Johnson οι οποίοι αμφισβήτησαν το επιστημονικό αυτό αποτέλεσμα  με το αιτιολογικό ότι οι επιστήμονες που έκαναν αυτή την ανακοίνωση είναι υλιστές.

Π.Π

 

Μια διαφορετική Άποψη για τη Σύγκρουση Πίστης και Αθεΐας (3/6) Μάρτιος 15, 2017

Posted by Ζωντανό Ιστολόγιο in : Ορθοδοξία / Εκκλησία , add a comment

Μέρος 3 από 6: « Η Θεωρία της Εξελίξεως»

Ένα δεύτερο παράδειγμα αποτελεί η θεωρία της εξελίξεως που εμφανίστηκε από τον Δαρβίνο τον 190 αιώνα. Δεν θα ασχοληθούμε με την εγκυρότητα ή όχι της θεωρίας αυτής γιατί αυτό αποτελεί αντικείμενο έρευνας των βιολόγων. Εκείνο όμως που θα μας απασχολήσει είναι η ανάμιξη της θρησκείας στην εσωτερική αυτή υπόθεση της επιστήμης.

Πολλοί θρησκευόμενοι επιστήμονες στην προσπάθειά τους να υπερασπιστούν  τις θρησκευτικές τους πεποιθήσεις προσχώρησαν στο στρατόπεδο των αντιεξελικτικιστών γιατί πιστεύουν ότι η νέα θεωρία δεν συνάδει με το κείμενο της περιγραφής της δημιουργίας στην παλαιά Διαθήκη. Μια προσεκτική όμως δεύτερη ανάγνωση του σχετικού κειμένου της Βίβλου με ευρύτητα πνεύματος διαπιστώνουμε ότι μία εν σπέρματι εξελικτική διαδικασία είναι καταγεγραμμένη στο κείμενο. Ο υλικός Κόσμος  δεν δημιουργήθηκε συγχρόνως, αλλά σταδιακά από τα βασικότερα και ατελέστερα στα πλέον εξελιγμένα όπως ο άνθρωπος και όλα αυτά μέσα σε επτά ημέρες.

Σήμερα φυσικά όλοι δεχόμαστε την άποψη της επιστήμης ότι οι ημέρες της Δημιουργίας δεν έχουν καμία σχέση με τις ημέρες όπως τις εννοούμε σήμερα (24 ώρες) αλλά θεωρούνται μεγάλα χρονικά διαστήματα ίσως και εκατομμυρίων ετών. Και αυτό με την ευρύτητα της ερμηνείας του Κειμένου και γιατί όχι να μην μπορεί να δεχθεί το κείμενο αυτό ακόμη και συμβατότητα με την εξελικτική θεωρία υπό τη βασική  προϋπόθεση ότι, ο θεός ρυθμίζει την εξελικτική διαδικασία μέσω των φυσικών νόμων που ο ίδιος νομοθέτησε και όχι η φύση από μόνη της. Και ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης(ΡG 44, 148C) δέχεται μια εξελικτική πορεία στη φύση: «Καθάπερ διά βαθμών η φύσις, των της ζωής λέγω ιδιωμά­των, από των μικροτέρων επί το τέλειον ποιείται την άνοδον».

Η κατά γράμμα ερμηνεία του κειμένου της Δημιουργίας ή οι αυθαίρετες προεκτάσεις των εννοιών του οφείλονται σε προβλήματα στενότητας μυαλού και  δημιουργούν την εντύπωση ότι η θρησκεία και οι άνθρωποί της είναι πηγή σκοταδισμού, ακραίας  συντηρητικότητας και εχθρική προς την επιστήμη.

Κλείνοντας την παράγραφο αυτή θα ήθελα να διευκρινίσω ότι η μη απόρριψη της θεωρίας αυτής δεν σημαίνει και αποδοχή της. Η Θρησκεία θα πρέπει να μην εμπλέκεται σε επιστημονικές διαφωνίες, άσχετα αν οι άθεοι επιστήμονες εκμεταλλεύονται τις διαφωνίες αυτές για να στηρίξουν τα επιχειρήματά τους. Η Θρησκεία θα πρέπει να βρίσκεται πάντα σε ειλικρινή διάλογο με την επιστήμη.

Π.Π

Μια διαφορετική Άποψη για τη Σύγκρουση Πίστης και Αθεΐας (2/6) Μάρτιος 8, 2017

Posted by Ζωντανό Ιστολόγιο in : Ορθοδοξία / Εκκλησία , add a comment

Μέρος 2 από 6: «Και όμως η Γη γυρίζει»

Η θρησκεία και η επιστήμη μπορούν να θεωρηθούν σαν δύο παράλληλα επίπεδα τα οποία ουδέποτε τέμνονται και η κάθε μία έχει διαφορετικούς στόχους. Ο σκοπός της επιστήμης είναι η γνώση του υλικού Κόσμου, ενώ ο σκοπός της θρησκείας είναι η γνώση του Θεού και η μέθεξη του ανθρώπου με αυτόν.

Είναι γνωστόν ότι η επιστήμη αναπτύσσεται και καινούργιες επιστημονικές απόψεις  αντικαθιστούν τις παλαιές. Σε αυτές τις αλλαγές η  πλειονότητα των θρησκευόμενων ενίοτε και η επίσημη Εκκλησία παρουσιάζει αντιστάσεις και αρνείται να τις αποδεχθεί ή αργεί πολύ παρουσιάζοντας μία αδράνεια. Έτσι, η παλαιά επιστημονική άποψη θεωρείται από μερίδα θρησκευόμενων ότι είναι συμβατή με το βιβλίο <Γενεσις> της παλαιάς διαθήκης ενώ η νέα όχι.

Αυτό συμβαίνει λόγω της ανάγνωσης με «στενά όρια» αυτού του βιβλίου που δεν χωράει τίποτε άλλο εκτός από το παλαιό Κοσμοείδωλο. Σε περίπτωση που η νέα επιστημονική άποψη επικρατήσει τότε αυτή θεωρείται καταστροφική για τη θρησκεία που την παρουσιάζει αναξιόπιστη και για αυτό πρέπει να καταπολεμηθεί. Αντί λοιπόν να έχει η Πίστη σύμμαχο την επιστήμη την κάνει αντίπαλό της και αυτό με ευθύνη μερίδας θρησκευόμενων οι οποίοι, όπως και οι γέροντες αθηναίοι, διαβάζουν κατά γράμμα το χρησμό του μαντείου των Δελφών «Μόνο τα ξύλινα τείχη θα σας σώσουν»

Είναι γεγονός ότι η περιγραφή της δημιουργίας του Κόσμου στην παλαιά διαθήκη  περιέχει εν Σοφία δημιουργική ασάφεια. Το στοιχείο αυτό δίνει τη δυνατότητα, να χωρούν όλες οι επιστημονικές απόψεις που παρουσιάστηκαν από τη συγγραφή του Βιβλίου μέχρι σήμερα και αυτό  καθιστά την περιγραφή αυτή διαχρονικά έγκυρη.

Τρανταχτό παράδειγμα αποτελεί η μεταστροφή του επιστημονικού κοσμοειδώλου  του σχήματος της Γης (από επίπεδη επιφάνεια σε σφαίρα). Η επίσημη δυτική Εκκλησία είχε παραμείνει στο παλαιό Κοσμοείδωλο (επίπεδη Γη) γιατί νόμιζε πεισματικά ότι αυτό περιγράφει ακριβώς η Παλαιά Διαθήκη και όχι τίποτε άλλο. Και δεν έμεινε μέχρις εκεί αλλά προχώρησε, με την κοσμική δύναμη που είχε τότε, σε Ιερές Εξετάσεις δικάζοντας και καταδικάζοντας πολλούς ερευνητές (πχ Γαλιλαίος, και όμως η Γη γυρίζει). Σήμερα είναι γεγονός ότι η Γη είναι στρογγυλή και γυρίζει και αυτό το αποδέχεται πανηγυρικά όλη η ανθρωπότητα και φυσικά καθυστερημένα και η δυτική Εκκλησία αφού προκάλεσε μεγάλη ζημία στο Χριστιανικό κόσμο. Η ανατολική Εκκλησία δεν είχε ανάμιξη σε όλα αυτά γιατί εκείνη την εποχή είχε άλλα προβλήματα να επιλύσει (τουρκοκρατία) αλλά και από τη φύση της δίνει βάρος περισσότερο στην πνευματική εμβάθυνση παρά στη νομοτέλεια.

Παρόλο που πέρασαν πολλοί αιώνες από τότε οι μνήμες αυτής της κατάστασης παραμένουν ακόμη σε πολλούς επιστήμονες ζωντανές θεωρώντας ότι η οργανωμένη θρησκεία  αντιτάσσεται εκ των πραγμάτων στη διανοητική ελευθερία και την ελευθερία της αλήθειας πράγμα το οποίο δεν ισχύει. Στη Bίβλο ο Θεός προστάζει να γίνει κάτι και μετά αυτό γίνεται. Αλλά τι μεσολαβεί μεταξύ της προσταγής και της ενέργειας  και πώς η προσταγή υλοποιείται και σε πόσο χρόνο, αυτό είναι μυστικό του θεού Λόγου «Το μυστικώς προσταχθέν εν Λόγω» λέγει ο υμνωδός της Εκκλησίας. Εάν απαρνηθούμε αυτή τη μυστικότητα αναγκάζουμε τη Θρησκευτική άποψη σε υποχώρηση έναντι της επιστήμης. «O αληθής εραστής του Θεού ζητεί να τον δει, όχι όπως ο άνθρωπος μπορεί, αλλά όπως ο Θεός είναι» (Άγιος Γρηγόριος Νύσσης).

Π.Π

Μια διαφορετική Άποψη για τη Σύγκρουση Πίστης και Αθεΐας (1/6) Μάρτιος 2, 2017

Posted by Ζωντανό Ιστολόγιο in : Ορθοδοξία / Εκκλησία , 4Σχόλια

Μέρος 1 από 6: «Γένεσις»

Η αθεΐα έχει βαθειά τις ρίζες της στην ανθρώπινη ιστορία, γιατί και αυτή είναι μία άλλη μορφή πίστης και μάλιστα με περισσότερα δόγματα από ότι η θρησκευτική. Βέβαια εμφανίστηκε μετά τη θρησκευτική πίστη σαν αντίδραση προς αυτήν και μεγεθύνεται με το χρόνο για διαφόρους λόγους που θα αναλυθούν αργότερα. Το σημείο της διαφωνίας τους είναι η ύπαρξη ή όχι ενός θεού δημιουργού των πάντων. Οι θρησκευόμενοι πιστεύουν σε ένα προσωπικό Θεό που έφτιαξε τον κόσμο και που οι άνθρωποι μπορούν να επικοινωνούν μαζί του και ο Θεός να ενδιαφέρεται για αυτούς και να επεμβαίνει στη ζωή τους. Από την άλλη πλευρά, οι άθεοι θεωρούν ότι, είτε δεν υπάρχει τέτοιος Θεός και ότι ολόκληρος ο Κόσμος φτιάχτηκε μόνος του, ή και αν υπάρχει δεν ασχολείται με τα ασήμαντα πλάσματα τους ανθρώπους που βρίσκονται σε μια στρογγυλή κουκίδα στο απέραντο Σύμπαν. Λειτουργεί μόνο νοησιαρχικά και ασχολείται με το να φτιάχνει και να διαλύει αστέρια  γαλαξίες σμήνη γαλαξιών και να μεριμνά για την καλή λειτουργία όλων αυτών.

Προφανώς, για τη σύγκρουση αυτή και οι δύο πλευρές επικαλούνται τη άποψη της επιστήμης η οποία  a priori δίνει ενδείξεις και όχι αποδείξεις για την ύπαρξη η όχι του Θεού.  Το παράξενο είναι ότι τα ίδια επιστημονικά δεδομένα τα χρησιμοποιούν ως επιχειρήματα και οι μεν και οι δε. Απλά δίνουν διαφορετική ερμηνεία για το καθένα από αυτά. Οι μεν ισχυρίζονται ότι ο θεός εν τη Σοφία του έφτιαξε τον Κόσμο με κορωνίδα τον άνθρωπο, οι δε, ότι με την ύλη και την ενέργεια εν τη σοφία αυτών των δύο και μέσω της εξελικτικής διαδικασίας δημιουργήθηκε ο Κόσμος και τελικά ο άνθρωπος. Δηλαδή, οι μεν αποδίδουν τη σοφία σε ένα Λογικό υπέρτατο Ον, οι δε στις άλογες οντότητες ύλη και ενέργεια.

Σημείο αντιπαράθεσης και των δύο κοσμοθεωριών είναι το πρώτο βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης < Γένεσις>. Το βιβλίο αυτό, που γράφτηκε χιλιάδες χρόνια πριν, δεν έχει την έννοια επιστημονικού συγγράμματος. Απλώς περιγράφει απλοϊκά και με βάση τις γνώσεις της εποχής εκείνης τη δημιουργία του Κόσμου. Είναι θαυμαστό πάντως το γεγονός ότι η επιστήμη μέχρι στιγμής δεν το έχει διαψεύσει. Απεναντίας, έχει επιβεβαιώσει πολλά γεγονότα που αναφέρονται εκεί. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το γεγονός της δημιουργίας πρώτα των ιχθύων και μετά των ζώων. Πράγματι η επιστήμη παραδέχεται σήμερα ότι η ζωή βγήκε από τη θάλασσα και αναπτύχθηκε στη ξηρά.

Παρόλα αυτά, η σύγκρουση μεταξύ πίστης και αθεΐας παραμένει ζωντανή με το πέρασμα των αιώνων. Έτσι οι άθεοι προσδοκούν νέες επιστημονικές ανακαλύψεις που να υποχρεώνουν τη Θρησκευτική άποψη σε συστηματική υποχώρηση, οι δε θρησκευόμενοι αμύνονται, με άλλες επιστημονικές απόψεις που κατά τη γνώμη τους είναι συμβατές με τη Βίβλο,

Τι ακριβώς συμβαίνει λοιπόν και διαιωνίζεται αυτή η κατάσταση; Στη συνέχεια ( Μέρος 20 ) θα αναφερθεί  μία λανθασμένη εκτίμηση που  γίνεται από πλευράς θρησκευόμενων ανά τους αιώνες με αποτέλεσμα η σύγκρουση μεταξύ πίστης και αθεΐας να εξελίσσεται τελικά σε σύγκρουση μεταξύ πίστης και επιστήμης πράγμα που οδηγεί τελικά σε υποχώρηση της πρώτης γιατί επί υλικών θεμάτων το βάρος της αλήθειας πέφτει στην επιστήμη.

Π.Π

«Κληρονομήσαμε» ή Οικοδομήσαμε την Πίστη μας στο Θεό; Σεπτέμβριος 23, 2016

Posted by Ζωντανό Ιστολόγιο in : Ορθοδοξία / Εκκλησία , 2Σχόλια

amm3

Εδώ στην Ελλάδα «κληρονομούμε» την πίστη μας.
Αυτό όμως είναι επικίνδυνο.
Επικίνδυνο, διότι όταν η πίστη δεν είναι εσωτερικός μας καρπός -καρπός πάλης με την αμφιβολία, με τον πόνο, με την λογική- τότε καταντά η πίστη καθήκον.
Χάνεται η δυναμική της.
Βιώνεται στα όρια της παράδοσης, του εθίμου και όχι της σχέσης με τον Θεό.
Γι’αυτό και η Εκκλησία σημαίνει για τους Έλληνες: παπάδες, σκάνδαλα, μιζέρια, «όχι και πρέπει».
Οι χριστιανοί καταντούν άνθρωποι με απωθημένα, φυλακισμένοι σε μια ζωή με καθήκοντα και υποχρεώσεις.
Και η πίστη περνά στο περιθώριο.
Πιο μεγάλη αξία έχει η διατήρησή της πίστης ως έννοια και χαρακτηριστικό του γένους μας και όχι ως Χάρη, ως Σχέση, ως Ελευθερία, ως Εμπιστοσύνη.
—————————-
Πιστεύουμε στον Θεό επειδή είμαστε Έλληνες ή επειδή ματώσαμε μέσα στην γέννα της αναζήτησης;
Είναι ένα ερώτημα.
Γι’ αυτό και καταντούμε στο όνομα της δήθεν πίστης μας να αναθεματίζουμε άλλους ανθρώπους λόγο χρώματος, εθνικότητας.
Πιστεύουν λένε οι Έλληνες αλλά πολεμούν τον μοναχισμό, τους κληρικούς.
Πιστεύουν λένε οι Έλληνες στην Ορθοδοξία αλλά συγχρόνως φλερτάρουν και με κάθε είδους ειδωλολατρία.
Γιατί τελικά η καρδιά μας μένει αμέτοχη της Χάρης.
Δεν ζητούμε τον Θεό, αλλά μένουμε στα «πέριξ» του Θεού.
—————————-
Είναι επικίνδυνο να λες ότι πιστεύεις επειδή και μόνο έτσι σου μάθανε.
Επικίνδυνο γιατί η πίστη δεν είναι ρούχο που το παίρνεις και το φοράς (και ανα πάσα ώρα και στιγμή το πετάς).
Η Πίστη κατοικεί μέσα σε καρδιές, μέσα σε δάκρυα, μέσα στο αίμα που χύνεται στις σιωπηλές μας στιγμές.
Η Πίστη δεν «κληρονομείται», τελικά.
Η Πίστη είναι ο πιο μεγάλος πόνος.
Πόνος μιας γέννας που σε φέρνει στην Αλήθεια, στο Φως, στον Αιώνιο.
Και αυτός ο πόνος είναι δώρο.
Δώρο που σου δόθηκε όχι γιατί το άξιζες αλλά γιατί το ζήτησες, το θέλησες…
——————————-
Πιστεύω. Μεγάλη κουβέντα…

π. Παύλος Παπαδόπουλος (FB)

Γιατί συνέβη ἡ Ὀκτωβριανή Ἐπανάσταση στήν Ρωσία; Μάιος 29, 2016

Posted by Ζωντανό Ιστολόγιο in : Ευρώπη, Ιστορία, Κοινωνία, Ορθοδοξία / Εκκλησία, Πολιτική , add a comment

revolution-flowers

τοῦ Αλεξάντερ Σολζενίτσιν

Πριν από μισό αιώνα περίπου, ενώ ήμουν ακόμα παιδί, θυμάμαι ότι άκουγα αρκετούς ηλικιωμένους να δίνουν την ακόλουθη εξήγηση για τις μεγάλες καταστροφές που είχαν πλήξει τη Ρωσία:

Οι άνθρωποι ξέχασαν τον Θεό.

Γι’ αυτό και συνέβη όλο αυτό.

Από τότε έχω περάσει σχεδόν πενήντα χρόνια που εργάζομαι για την ιστορία της Επανάστασής μας.

Όλα αυτά τα χρόνια έχω διαβάσει εκατοντάδες βιβλία, έχω συγκεντρώσει εκατοντάδες προσωπικές μαρτυρίες, και έχω ήδη συνεισφέρει οκτώ τόμους δικούς μου στην προσπάθεια τής εκκαθάρισης από τα συντρίμμια που άφησε πίσω η αναταραχή.

Αλλά αν μου ζητούσαν σήμερα να διατυπώσω όσο πιο συνοπτικά γίνεται την κύρια αιτία της καταστροφικής επανάστασης που κατάπιε περίπου εξήντα εκατομμύρια του λαού μας, δεν θα μπορούσα να το θέσω με μεγαλύτερη ακρίβεια από ό, τι να επαναλάβω:

Οι άνθρωποι ξέχασαν τον Θεό.
Γι’ αυτό και συνέβη όλο αυτό.

Οι αδυναμίες της ανθρώπινης συνείδησης, που έχει στερηθεί της θείας της διάστασης, ήταν ένας καθοριστικός παράγοντας σε όλα τα μεγάλα εγκλήματα αυτού του αιώνα.

Το πρώτο από αυτά ήταν ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος, και ένα μεγάλο μέρος των σημερινών δυσκολιών μας μπορούν να αναχθούν σε αυτό. Ήταν ένας πόλεμος (η μνήμη του οποίου φαίνεται να έχει ξεθωριάσει), όταν η Ευρώπη, γεμάτη με υγεία και αφθονία, έπεσε σε μια οργή αυτο-ακρωτηριασμού που δεν μπορούσε παρά να υποσκάψει την ισχύ της για έναν αιώνα ή περισσότερο, ίσως και για πάντα.
Η μόνη πιθανή εξήγηση για τον πόλεμο αυτό είναι μια ψυχική έκλειψη μεταξύ των ηγετών της Ευρώπης, λόγω της απώλειας της ευαισθητοποίησης τους σε μια υπέρτατη δύναμη πάνω τους.

Μόνο μια άθεη δηλητηρίαση θα μπορούσε να ωθήσει φαινομενικά χριστιανικά κράτη να χρησιμοποιούν δηλητηριώδη αέρια, ένα όπλο τόσο τρομερά απάνθρωπο.

Ήταν ο Ντοστογιέφσκι, και πάλι, ο οποίος άντλησε από τη Γαλλική Επανάσταση και το ολοφάνερο μίσος για την Εκκλησία το δίδαγμα ότι «η επανάσταση πρέπει κατ’ ανάγκην να αρχίσει με τον αθεϊσμό». Αυτό είναι απολύτως αληθινό.

Αλλά ο κόσμος δεν είχε γνωρίσει ποτέ πριν, μια τόσο μεγάλη ασέβεια οργανωμένη, στρατιωτικοποιημένη και επίμονα κακόβουλη, όπως εκείνη που εφαρμόζεται από το μαρξισμό.

Στο πλαίσιο του φιλοσοφικού συστήματος του Μαρξ και του Λένιν, και στο επίκεντρο της ψυχολογίας τους, το μίσος κατά του Θεού είναι η κύρια κινητήρια δύναμη, πιο θεμελιώδης από όλες τις πολιτικές και οικονομικές αξιώσεις τους.

Ο μαχητικός αθεϊσμός δεν είναι απλώς τυχαίος ή οριακός στην κομμουνιστική πολιτική. Δεν είναι μια παρενέργεια, αλλά ο κεντρικός άξονας.

Αλλά υπάρχει κάτι που δεν περίμεναν: ότι σε μια χώρα όπου οι εκκλησίες έχουν ισοπεδωθεί, όπου ένας θριαμβευτικός αθεϊσμός τα έχει ρημάξει όλα για τα δύο τρίτα του αιώνα, όπου ο κλήρος είναι εντελώς ταπεινωμένος και στερημένος από κάθε ανεξαρτησία, όπου ό, τι απέμεινε από την Εκκλησία ως θεσμός είναι ανεκτό μόνο για λόγους προπαγάνδας κατά της Δύσης, όπου ακόμη και σήμερα άνθρωποι στέλνονται σε στρατόπεδα εργασίας εξ αιτίας της πίστης τους, και όπου, μέσα στά στρατόπεδα εκείνοι που συγκεντρώνονται για να προσευχηθούν το Πάσχα, οδηγούνται σε κελιά τιμωρίας – δεν θα μπορούσαν να υποθέσουν ότι κάτω από αυτό τον κομμουνιστικό οδοστρωτήρα η χριστιανική παράδοση θα επιβίωνε στη Ρωσία.

Είναι αλήθεια ότι εκατομμύρια συμπατριώτες μας έχουν διαφθαρεί και καταστραφεί πνευματικά από τον επίσημα επιβαλλόμενο αθεϊσμό, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν πολλά εκατομμύρια πιστοί.

Και εδώ βλέπουμε την αυγή της ελπίδας: άσχετα με το πόσο φοβερά ορθώθηκε ο κομμουνισμός με άρματα μάχης και πυραύλους, δεν έχει σημασία πόσο κατάφερε να καταλάβει το πλανήτη, είναι καταδικασμένος να μην νικήσει τον Χριστιανισμό.

Αυτό το μίσος που σκόπιμα καλλιεργείται, εξαπλώνεται στη συνέχεια σε κάθε τι που έχει ζωή, την ίδια τη ζωή, στον κόσμο με τα χρώματά του, τους ήχους και τα σχήματα, στο ανθρώπινο σώμα.

Η πικραμένη τέχνη του εικοστού αιώνα χάνεται ως αποτέλεσμα αυτού του άσχημου μίσους, γιατί η τέχνη είναι άκαρπη χωρίς αγάπη.

Στην τέχνη η Ανατολή έχει καταρρεύσει γιατί έχει χτυπηθεί και καταπατήθηκε, αλλά στη Δύση, η πτώση ήταν οικειοθελής, σε μια σκηνοθετημένη και επιτηδευμένη αναζήτηση όπου ο καλλιτέχνης, αντί να προσπαθεί να αποκαλύψει το θεϊκό σχέδιο,προσπαθεί να βάλει τον εαυτό του στη θέση του Θεού.

Η ζωή μας δεν έγκειται στην επιδίωξη της υλικής επιτυχίας, αλλά στην προσπάθεια για μια άξια πνευματική ανάπτυξη.

Ολόκληρη η γήινη ύπαρξή μας δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένα μεταβατικό στάδιο στην κίνηση προς κάτι υψηλότερο, και εμείς δεν πρέπει να σκοντάψουμε και να πέσουμε, ούτε πρέπει να καθυστερούμε μάταια σε ένα σκαλί της σκάλας.

Οι νόμοι της ύλης μόνοι τους δεν εξηγούν τη ζωή μας ούτε μας δίνουν την κατεύθυνση.

Οι νόμοι της φυσικής και της φυσιολογίας δεν θα αποκαλύψουν το αδιαμφισβήτητο τρόπο με τον οποίο ο Δημιουργός συνεχώς, μέρα με τη μέρα, συμμετέχει στη ζωή του καθενός μας, ανελλιπώς χορηγώντας μας την ενέργεια της ύπαρξης.

Όταν η βοήθεια αυτή μας αφήσει, πεθαίνουμε.

Και στη ζωή ολόκληρου του πλανήτη μας, το Θείο Πνεύμα σίγουρα κινείται όχι με λιγότερη δύναμη:αυτό θα πρέπει να κατανοήσουμε στους σκοτεινούς και τρομερούς καιρούς μας.

Στο παραπάτω έξοχο κείμενο, που χρονολογείται από το 1983, ο βραβευμένος με Νόμπελ λογοτεχνίας Ρώσος λογοτέχνης, Αλεξάντερ Σολζενίτσιν (1918 – 2008) εντοπίζει την αιτία για τη Ρωσική Επανάσταση.

Σημειώνει ότι ο ίδιος λόγος είναι πίσω από την ερήμωση, τη σκληρότητα και τον εγωισμό σε ολόκληρο τον εικοστό αιώνα.

Πηγή: Μέ παρρησία | Σαλογραία

Ποια εἶναι ἡ λέξη που καίει; Μάιος 14, 2016

Posted by Ζωντανό Ιστολόγιο in : Ορθοδοξία / Εκκλησία, Πολιτική , 2Σχόλια

listening

Τσιρόπουλος Κώστας

Ὑπάρχει μία λέξη πού ἀγκυλώνει, πού τρυπᾶ τίς συνειδήσεις σήμερα, μία λέξη πού ἐνοχλεῖ, πού προκαλεῖ ἔξαψη, λοιδορία, ἐχθρότητα, μίσος τυφλό, μία λέξη πού καίει, πού ἐξαγριώνει τούς πολλούς τῶν καιρῶν μας, λέξη-καρφί, λέξη-μαχαίρι, λέξη-πυρακτωμένη βουκέντρα πού ἐξεγείρει, πού ἐρεθίζει, πού γεννᾶ μανία σατανική καί λύσσα.
Δέν πρόκειται γιά τίς τρέχουσες ἤ τίς νεόκοπες λέξεις τῆς πολιτικῆς προπαγάνδας καί τῆς δημοσιογραφικῆς ἀοριστολογίας. Ἀντίθετα, εἶναι λέξη παλιά κι ὅμως αἰώνια ἐπίκαιρη, λέξη πού πιάνει πολύ χῶρο στή ζωή μιᾶς κοινωνίας, ὅποιας κοινωνίας, ὅποιου πολιτικοῦ συστήματος γέννημα κι ἄν εἶναι αὐτή, λέξη πού πάνω της στηρίζεται ἡ ζωή κι ὁ θάνατος, δυναμική, ἐκρηκτική, τελεσφόρα, ἐρεθιστική. (περισσότερα…)

Ο άθεος και η γριούλα Απρίλιος 13, 2016

Posted by Ζωντανό Ιστολόγιο in : Ορθοδοξία / Εκκλησία , add a comment

mana

Στις δώδεκα τα μεσάνυχτα χτύπησαν την πόρτα. Ήταν μια γριούλα και ζητούσε να πάει να κοινωνήσει έναν άρρωστο. Ό Ιερέας ετοιμάστηκε και βγήκε αμέσως μαζί της. Πλησιάζουν σε ένα φτωχό σπιτάκι, τύπου παράγκας. Ή γριούλα ανοίγει την πόρτα και μπάζει τον Ιερέα σε ένα δωμάτιο. Και να, ξαφνικά ό παπάς ευρίσκεται εκεί μόνος με τον άρρωστο.Ό άρρωστος του δείχνει με χειρονομίες την πόρτα και σκούζει. Φύγε από εδώ! Ποιός σε κάλεσε; Εγώ είμαι άθεος. Και άθεος θα πεθάνω.
Ό παπάς τα έχασε. Μά δεν ήλθα από μόνος μου! με κάλεσε ή γριά! Ποιά γριά; ‘Εγώ δεν ξέρω καμιά γριά!

Ό παπάς, καθώς στέκει απέναντί του, βλέπει επάνω από το κεφάλι του άρρωστου, μια φωτογραφία με την γυναίκα που τον κάλεσε.

Του λέει, ενώ του δείχνει το πορτραίτο. Να αυτή! Ποιά αυτή; Ξέρεις, τί λες, παπά; Αυτή είναι ή μάνα μου. Και έχει πεθάνει χρόνια τώρα! Για μια στιγμή πάγωσαν και οι δύο. Αισθάνθηκαν δέος.

Ό άρρωστος άρχισε να κλαίει. Και αφού έκλαψε, ζήτησε να εξομολογηθεί. Και μετά, κοινώνησε. Ή μητέρα του είχε φροντίσει από τον ουρανό, να του δείξει το δρόμο της σωτηρίας.

Πηγή: Γεροντικό

Φωτογραφία: π. Παύλος Παπαδόπουλος

Η Πάλη με τον Θεό Μάρτιος 9, 2016

Posted by Ζωντανό Ιστολόγιο in : Ορθοδοξία / Εκκλησία , 1 comment so far

Ken Unsworth AM-CMcElhone-02-High Res

Ρώτησα τον ασκητή:

– Παλεύεις ακόμη, Γέροντα, με τον σατανά;

– Όχι, παιδί μου. Με αυτόν τελείωσα. Τώρα παλεύω με το Θεό.

– Και πιστεύεις να νικήσεις;

– Εύχομαι να νικηθώ!

***
Όποιος δεν προστρέχει αλλ’ απλώς τρέχει στο Θεό, του ψιθυρίζει βιαστικά μερικά αιτήματα κι ύστερα φεύγει, αυτός ποτέ δεν βλέπει Θεό.

***
Ο διάσημος σκηνοθέτης Αντρέι Ταρκόφσκι εδιηγείτο, πως όταν ήταν μικρός, ρώτησε τον πατέρα του, στον οποίο έτρεφε απέραντο σεβασμό, αν υπάρχει Θεός. Και εκείνος του απάντησε – λέει – με ένα τρόπο συγκλονιστικό: « Και υπάρχει και δεν υπάρχει».

Για όσους πιστεύουν υπάρχει Θεός. Και είναι χειροπιαστός. Για όσους δεν πιστεύουν, δεν υπάρχει Θεός. Αλλά τους είναι περιζήτητος.

***
Τρεις είναι οι απαντήσεις του Θεού στις προσευχές των πιστών: «Ναι», «Όχι», «Περίμενε».

Ο Θεός θα αρχίσει να απαντά στα αιτήματα σου προς Αυτόν, όταν συ αρχίσεις να απαντάς στα δικά Του.

***
Δεν υπάρχει άνθρωπος που τον εγκατέλειψε ο Θεός. Υπάρχουν μόνο άνθρωποι που εγκατέλειψαν το Θεό.

***
Μερικοί άνθρωποι συμπεριφέρονται στο Θεό σαν να είναι δικηγόρος τους. Καταφεύγουν σ’ Αυτόν, μονάχα όταν έχουν ενοχές και προβλήματα.

***
Ο Θεός είναι μέσα στον άνθρωπο. Ο άνθρωπος όμως πολλές φορές, βρίσκεται έξω από τον εαυτό του. Όταν επιστρέψει σαν τον Άσωτο της Παραβολής στον εαυτό του («εις εαυτόν δε ελθών») (Λουκ. Ιε΄20), τότε θα βρει το Θεό να τον περιμένει.
(ιερός Αυγουστίνος)

***
Ο «άθεος» δεν είναι εχθρός. Είναι ένας ιεραποστολικός αγρός. Μην τον λιθοβολείς. Καλλιέργησε τον.

***
Μη σας φοβίζουν οι σάπιες ιδέες και μην τρομάζετε. Στα χέρια του Θεού είναι η κοπριά με την οποία λιπαίνει την αυριανή άνθηση.
(ιερεύς Δημήτριος Ντούτκο)

***
Αν θέλεις να μάθεις τα προβλήματα των ανθρώπων, να ζήσεις μαζί τους. Αν θέλεις να τους τα λύσεις, τότε να ζήσεις με το Θεό.

***
Σε αγαπώ Θεέ μου, και γι’ αυτό θέλω να σε γνωρίσω καλύτερα. Γιατί όσο πιο πολύ σε γνωρίζω, τόσο πιο πολύ σε αγαπώ.
(ιερός Αυγουστίνος)

***
Ρώτησαν το σοφό οι μαθητές του «πως ξέρει ότι ο Θεός υπάρχει»; Κι εκείνος αντιρώτησε « Μα χρειάζεται φανός για να δεις τον ήλιο»;
(Αραβική σοφία)

***
Πολλοί άνθρωποι ευκολότερα λατρεύουν το Θεό παρά τον ακούνε. Εκείνος όμως προτιμά αντί να τον λατρεύουν να τον ακούν.
(Πασκάλ)

Πηγή: βιβλίο Στάχυα, τόμος Α’, Κωνσταντίνου Κούρκουλα

Αναδημοσίευση από: Ιερός Ναός Μεταμορφώσεως Σωτήρος Αγίου Σώστη

Η Έμπρακτη Αθεΐα των Χριστιανών Φεβρουάριος 2, 2015

Posted by Ζωντανό Ιστολόγιο in : Ορθοδοξία / Εκκλησία , 1 comment so far

κακές συνήθειες

Πῶς ἀπορρίπτω τὸν Θεό; (π. Δημητρίου Μπόκου)

Ἡ γαλ­λί­δα συγ­γρα­φέ­ας καὶ φι­λό­σο­φος Σι­μὸν ντὲ Μπο­βου­άρ, μιὰ ἀ­πὸ τὶς κυ­ρι­ώ­τε­ρες ἐκ­προ­σώ­πους τοῦ κι­νή­μα­τος τοῦ φε­μι­νι­σμοῦ στὸν 20ό αἰ­ώ­να, στὸ αὐ­το­βι­ο­γρα­φι­κό της ἔρ­γο «Πῶς ἔ­γι­να συγ­γρα­φέ­ας» με­τα­ξὺ ἄλ­λων ἐ­ξο­μο­λο­γεῖ­ται:

«Πέ­ρα­σα πο­λὺ εὐ­τυ­χι­σμέ­να παι­δι­κὰ χρό­νια.Κοινωνοῦσα, ἐ­ξο­μο­λο­γι­ό­μουν, ἤ­μουν πο­λὺ εὐ­σε­βής. Ἤ­θε­λα νὰ ἀ­ρέ­σω στὸν κα­λὸ Θε­ὸ καὶ νὰ ἔ­χω μιὰ κα­τά­λευ­κη ἁ­γνὴ ψυ­χή… Μέ­χρι τὰ 12-13 μου ὅ­λα κυ­λοῦ­σαν ὑ­πέ­ρο­χα γιὰ μέ­να. Τὰ πράγ­μα­τα χά­λα­σαν λί­γο ὅ­ταν μπῆ­κα στὴν ἐ­φη­βεί­α. Ἔ­γι­να ἄ­τα­κτη, ἀ­νά­πο­δη καὶ χον­τρο­κέ­φα­λη – εἶ­χα ἀ­πο­κτή­σει κα­κὲς συ­νή­θει­ες καὶ τρω­γό­μουν μὲ τὰ ροῦ­χα μου. Ἀ­πὸ τὴν ἄλ­λη με­ριὰ ὅ­μως, ἀ­να­πτυσ­σό­ταν τὸ κρι­τι­κό μου πνεῦ­μα καὶ ὅ­ταν ἡ μη­τέ­ρα ἔ­λε­γε «μὴ ἐ­κεῖ­νο, μὴ τὸ ἄλ­λο»…, δὲν τὴν ὑ­πά­κου­α πο­τὲ μὲ τὴ θέ­λη­σή μου.

Καὶ τε­λι­κὰ σ’ ἕ­να ση­μαν­τι­κὸ θέ­μα πῆ­ρα τὴν ἀ­πό­φα­ση νὰ μὴν ὑ­πα­κού­ω. Ἔ­λεγ­χαν μὲ ἄ­κρα αὐ­στη­ρό­τη­τα τὰ ἀ­να­γνώ­σμα­τά μου… Περ­νοῦ­σα τὶς δι­α­κο­πές μου στὴ Λι­μου­ζέν, σ’ ἕ­να ἰ­δι­ό­κτη­το κτῆ­μα τοῦ παπ­ποῦ, …καὶ στὴν ἐ­ξο­χὴ ξέ­με­να πάν­τα ἀ­πὸ ἀ­να­γνώ­σμα­τα. Ὑ­πῆρ­χαν στὴ βι­βλι­ο­θή­κη κά­ποι­ες δε­μέ­νες συλ­λο­γές… Μοῦ ὑ­πέ­δει­ξαν τὰ κομ­μά­τια ποὺ ἦ­ταν «γιὰ μέ­να», … καὶ μοῦ ἐ­πέ­τρε­ψαν νὰ πά­ρω τὸν τό­μο στὸ δά­σος ὅ­που κα­τα­σκή­νω­να γιὰ νὰ δι­α­βά­σω. Μιὰ ὡ­ραί­α ἡ­μέ­ρα ἄρ­χι­σα νὰ δι­α­βά­ζω τὰ κομ­μά­τια ποὺ δὲν ἦ­ταν γιὰ μέ­να… Καὶ ὅ­ταν ἐ­πι­στρέ­ψα­με στὸ Πα­ρί­σι, κα­τα­βρό­χθι­σα ὅ­λη τὴ βι­βλι­ο­θή­κη τοῦ πα­τέ­ρα μου, …ὁ­τι­δή­πο­τε ἔ­πε­φτε στὰ χέ­ρια μου.

Δὲν εἶ­χα κα­θό­λου τὴν ἐν­τύ­πω­ση ὅ­τι ἔ­κα­να κά­τι κα­κό, δὲν περ­νοῦ­σε κἂν ἀ­πὸ τὸ μυα­λό μου ὅ­τι προ­σέ­βαλ­λα τὸ Θε­ό. Πρέ­πει νὰ πῶ ὅ­τι εἶ­χα τα­κτο­ποι­ή­σει -μὲ τὸν τρό­πο μου- τὶς σχέ­σεις μα­ζί του… Ὡ­στό­σο ἕ­να βρά­δυ στὴ Λι­μου­ζὲν ἔ­κα­να μέ­σα μου με­ρι­κὲς ἐ­ρω­τή­σεις… Εἶ­πα στὸν ἑ­αυ­τό μου: τὸ ὅ­τι δὲν ὑ­πα­κοῦς, τὸ ὅ­τι λὲς ψέ­μα­τα, εἶ­ναι κι αὐ­τὰ ἁ­μαρ­τί­ες. Καὶ τό­τε μοῦ ἔ­γι­νε μιὰ ἀ­πο­κά­λυ­ψη ἀ­πό­λυ­τα ἐκ­θαμ­βω­τι­κή: πο­τὲ δὲν ἀ­παρ­νι­ό­μουν πράγ­μα­τα ποὺ μ’ εὐ­χα­ρι­στοῦ­σαν ἐ­πει­δὴ δῆ­θεν ὁ Θε­ὸς τὰ ἀ­πα­γό­ρευ­ε. Ἄ­ρα δὲν πί­στευ­α πιὰ σ’ ἐ­κεῖ­νον!».

Ἐν­τυ­πω­σιά­ζει πράγ­μα­τι ἡ εὔ­στο­χη καὶ εἰ­λι­κρι­νὴς δι­α­πί­στω­ση τῆς συγ­γρα­φέ­ως! Ἀ­φοῦ ἔ­κα­νε αὐ­τὸ ποὺ τῆς ἄ­ρε­σε, δὲν εἶ­χε πλέ­ον καμ­μιὰ σχέ­ση μὲ τὸν Θε­ό.

Πό­σο τὸ ἔ­χου­με συ­νει­δη­το­ποι­ή­σει αὐ­τὸ οἱ Χρι­στια­νοί; Ἔ­χου­με ἀν­τι­λη­φθεῖ ὅ­τι τὸ δι­κό μας θέ­λη­μα καὶ τὸ θέ­λη­μα τοῦ Θε­οῦ μπορεῖ νὰ εἶ­ναι δυ­ὸ δι­α­φο­ρε­τι­κὰ πράγ­μα­τα καὶ νὰ μὴ συμ­πί­πτουν πάντα με­τα­ξύ τους; Γι’ αὐτὸ καὶ ὁ ἀπόστ. Παῦλος παρακινεῖ νὰ προσπαθοῦμε συνεχῶς νὰ βρίσκουμε ποιὸ εἶναι τὸ ἀγαθό, εὐάρεστο καὶ τέλειο θέλημα τοῦ Θεοῦ, πρὸς τὸ ὁποῖο πρέπει νὰ προσαρμόζουμε κάθε δικό μας θέλημα, ὥστε νὰ μεταμορφώνουμε καὶ νὰ ἀνακαινίζουμε τὸν ἑαυτό μας, κάνοντάς τον ἔτσι θυσία ζωντανή, εὐάρεστη στὸν Θεὸ (Ρωμ. 12, 1-2). Ὅταν δίνουμε προτεραιότητα στὸ δικό μας θέλημα ποὺ δὲν συμπίπτει μὲ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ, ἀ­κό­μα κι ἂν δε­χό­μα­στε θε­ω­ρη­τι­κὰ τὸν Θε­ό, οὐ­σι­α­στι­κὰ τὸν ἀ­πορ­ρί­πτου­με. Δὲν πι­στεύ­ου­με πιὰ σ’ αὐ­τόν. Δὲν ρυθ­μί­ζει Ἐ­κεῖ­νος τὴ ζω­ή μας. Εἶ­ναι ἕ­νας ξέ­νος γιὰ μᾶς. Θε­ός μας εἶ­ναι ὁ ἑ­αυ­τός μας μὲ ὅ­σα τοῦ ἀ­ρέ­σουν καὶ τὸν ἐ­ξυ­μνοῦν.

Αὐ­τή τὴν αὐ­το­θέ­ω­ση πό­θη­σε μά­ται­α ὁ Ἀ­δάμ, ἀ­πορ­ρί­πτον­τας τὸν δρό­μο ποὺ τοῦ ὑ­πέ­δει­ξε ὁ Θε­ός. Γι’ αὐ­τὸ καὶ ὁ νέ­ος Ἀ­δάμ, ὁ Χρι­στός, ἀ­πέ­φυ­γε συ­στη­μα­τι­κὰ τὸ ἴ­διο λά­θος. Δὲν ζή­τη­σε τί­πο­τε δι­κό του, ἀλ­λὰ «ἑ­αυ­τὸν ἐ­κέ­νω­σε»(Φιλ. 2, 7), γιὰ νὰ γί­νει ἀ­πό­λυ­τα ὑ­πά­κου­ος στὸν Θε­ὸ-Πα­τέ­ρα. Γι’ αὐ­τὸ καὶ κά­θε Χρι­στια­νὸς ποὺ σκέ­πτε­ται μὲ«νοῦν Χρι­στοῦ» (Α΄ Κορ. 2, 16) καὶ δὲν θέ­λει δι­α­ζύ­γιο ἀ­π’ τὸν Θε­ό, προ­σπα­θεῖ νὰ ὑ­πο­τά­ξει ἐν­τε­λῶς τὸ δι­κό του θέ­λη­μα στὸ θέ­λη­μα τοῦ Θε­οῦ. Νὰ πε­θά­νει γιὰ τὸν κό­σμο. Νὰ ζή­σει γιὰ τὸν Θε­ό.

Πῶς θὰ τὸ πε­τύ­χου­με αὐ­τό, ἂν δὲν ἀ­παρ­νη­θοῦ­με ἑ­κού­σια τὸν ἑ­αυ­τό μας, κά­θε τὶ ποὺ θέ­λου­με; Κι ἂν δὲν γί­νει αὐ­τό, πῶς θὰ ἀ­κο­λου­θή­σου­με τὸν Χρι­στό; (Μάρκ. 8, 34).

Πηγή: ΛΥΧΝΙΑ ΝΙΚΟΠΟΛΕΩΣ, ἀρ. φ. 375, Ὀ­κτώ­βριος 2014